Kına gecesi sahneleri araştırma konusu oldu

Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Doç.
Dr. Ebru Gökaliler ve Dr. Öğretim Üyesi Ürün Yıldıran Önk, 2003-2019 yılları
arasında en yüksek izlenme oranlarına sahip 34 dizideki kına geceleri
ahnelerinde toplumsal değişimin rahatlıkla gözlemleneceğini ve özellikle 2013
onrası dönemde dizilerde değişim görüldüğünü belirledi. Yapılan çalışmada son
yıllarda dizilerdeki kına geceleri sahnelerinde geleneksellikten uzaklaşmadan
tüketim ekseninde daha abartılı bir sahneleme olduğu saptandı.Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Doç.
Dr. Ebru Gökaliler ve Dr. Öğretim Üyesi Ürün Yıldıran Önk, evlilik törenlerinin
vazgeçilmezlerinden kına gecelerinin dizilere nasıl yansıdığını inceledi.
Tüketim ve medya ilişkisi çerçevesinde 2003-2019 yılları arasında yayınlanan 34
yerli dizideki kına gecesi sahneleri incelenirken, geleneksel ritüellerin
korunduğu ancak son yıllardaki sahnelerde tüketim toplumunu yansıtan değişimler
yaşandığı saptandı. Yaşar Üniversitesi İletişim Fakültesi Halkla İlişkiler ve
Reklamcılık Bölümünden Doç. Dr. Ebru Gökaliler ile Radyo Televizyon ve Sinema
Bölümünden Dr. Öğretim Üyesi Ürün Yıldıran Önk, yayınlandıkları dönemin en
yüksek izlenme oranlarını yakalayan 34 yerli dizideki kına gecesi sahnelerini
inceledi. Gökaliler ve Önk, evlilik törenlerinin vazgeçilmez unsurlarından kına
gecelerinin toplumsal değişimlerin rahatlıkla gözlemlenebileceği bir geçiş
ritüeli olduğunu belirterek, tüketim ve medya ilişkisi de bulundurularak yerli
dizilerdeki sahneleri araştırma konusu olarak ele aldıklarını dile getirdi. 2003-2019
arasında kına gecesi sahnesine yer veren ilk iki, toplamda da 34 yerli dizinin
kapsama alındığını belirten akademisyenler, “Sahnelerin dizinin geçtiği zaman
dilimine göre tasarlandığı düşüncesiyle dönem dizileri çalışma kapsamı dışında
bırakıldı. Konusu günümüzde geçen Kınalı Kar’dan Beyaz Gelincik’e, Aşk-ı
Memnu’dan Geniş Aile’ye, Bir Erkek Bir Kadın’dan No: 309’a toplam 34 diziden
kına gecesi sahneleri, geçiş ritüelinin geleneksel ve modern uygulamaları
değerlendirilerek incelendi” dedi. "Geleneksel ritüeller dizilerde de korunuyor"Araştırma bulgularının yerli dizilerdeki kına gecesi
ritüelinin ağırlıkla geleneksel tarzda sürdürüldüğünü gösterdiğini ifade eden
Doç. Dr. Gökaliler ve Dr. Önk, “Dizinin geçtiği yer olarak kent ve köy arasında
bir ayrıma rastlanmadı. Buna karşın çeşitli değişkenlerde zaman içinde bir
değişim söz konusu. Kına gecesi sahneleri geleneksele uygun olarak çoğunlukla
gece ve evde gerçekleştirilmekte. Kına gecesine katılan davetlilere
bakıldığında ise arkadaş ve aile bireylerinden oluşan kadınların ağırlıkta
olduğu, erkeklerin ise 10 dizide kına gecesine katıldığı belirlendi. Erkeklerin
kınaya katılımınının 2011 sonrası arttığı da bulgular arasında. Öte yandan
adece 3 dizide damada kına yakılıyor” diyerek bulgulardan örnekler verdi. "Bindallı, kırmızı yazma ve kına türküleri
vazgeçilmez"Kıyafet ve kına yakma uygulamalarının ayrıntılarının ise
yine geleneksel uygulamalarla paralellik gösterdiğini belirten Gökaliler ve
Önk, “Gelinler büyük oranda bindallı giymekte, yüzleri kırmızı yazmayla
örtülmekte ve kına yakılan ellerine kırmızı kına eldiveni geçirilmekte. Mum
yakılarak gelinin etrafında dönme, altın koyma, gelin ağlatma ve kına
öncesi/sonrası eğlenme gibi uygulamalara da sıklıkla rastlanmakta. Geleneksel
kına türküleri kına gecesi ritüelinin vazgeçilmezi olarak dikkat çekmekte, zira
incelenen tüm sahnelerde yer aldığını gördük” diye konuştu. "2013 sonrası dizilerde değişim görülüyor"Gelenekselden uzaklaşılan uygulamanın ise el öpme olduğunu
ifade eden akademisyenler, “Kına yakıldıktan sonra yaygın bir uygulama olmasına
karşın bu davranışa sadece 3 dizide yer verilmiş. Benzer biçimde geleneksel
ritüelde sık karşılaşılan bir unsur olarak davetlilere kına paketi verilmesi
ise 1 dizide görülmekte. Geleneksel uygulamalar dışında rastlanan unsurların en
dikkat çekici olanı ise gelen konuklara dağıtılan hediyelik duvak, kına tefi,
zilli kemer, ‘bride to be (gelin olacak)’ yazılı kurdeleler ve nedime taçları.
2014 sonrası arttığı gözlenen bu uygulama, kına gecesi ritüeline eklenen ve
açıkça tüketim toplumu göstergesi olarak nitelenebilecek bir durumdur. Yine bu
kapsamda değerlendirilebilecek bir diğer durum da geline özel yapılan taht ve
bindallıya uygun olarak tasarlanmış taç. Geleneksel ritüelde bir yeri
olmamasına karşın gösterişin ve abartının bir simgesi olarak son dönemlerde
ıkça rastlanan birer unsur olarak 2013 sonrası yerli dizilerde kullanılmaya
başlandığı görülmekte. Bazı uygulamaları, kına gecelerinin bir nevi bekarlığa
veda partisi gibi düşünülmesi olarak da değerlendirebiliriz” dedi.Ebru Gökaliler ve Ürün Yıldıran Önk, genel olarak
bakıldığında araştırma bulgularının modern unsurlarla birlikte geleneksel kına
gecesi ritüellerinin korunduğunu ortaya koyduğunu, ancak son yıllardaki
dizilerin kına gecelerinde geleneksellikten uzaklaşmadan tüketim ekseninde daha
abartılı bir sahneleme olduğunu saptadıklarını ifade etti.